BOĞATA YAPIMI
( Deadeyes building)
Türk Dil Kurumu boğata
kelimesini, ağaçtan
yapılmış, yuvarlak, dilsiz
ve delikli makara olarak
açıklamaktadır. İngilizler
ise boğatayı "ölü
gözleri" diyerek
adlandırmışlar
(Herhalde iskelet kafasına
benzedikleri için olsa
gerek).
Genel olarak gemilerde sabit
donanımı gerdirmek için
kullanılırlar.
Antik çağlarda uzunlamasına,
kalp şekline çok benzer bir
şekilde yapılıp
kullanılmışlardır. Orta
çağlarda dört delikli olarak
yapılmışlar, bu fazladan bir
deliğe ana halat
bağlanmaktaymış. 15 yy boğataları üçgen, yüzeyi düz
bir şekilde
imal edilirmiş. Bu
dönemden başlayarak boğataların çevresine ana
halat sarılarak sabitlemesi
yapılmaktaydı. (Gövdeye
sabitlenen boğatalar ise
etrafından demir çember
geçirilerek gövdeye
sabitlenirler).
17 yy dan itibaren yuvarlak
boğatalar kullanılmaya
başlanmış. Boğata
ölçüleri "yuvarlak olanlar
için" genel olarak eni
boyunun yarısı kadardır ve
hatta bu oran bazen
büyüyebilir. Yuvarlak boğataların üzerinde eşkenar
üçgen oluşturacak şekilde üç
delik bulunmaktadır. Bu
deliklerden ana halatın 3/1
oranında küçük olan gerdirme
halatı geçirilerek gerdirme
işlemi yapılmaktadır.
Boğata bağlantılarından
görünümler.
|
Boğata boy ve en
oranları. Boy 2
birim, En 1 birim.
1-
Antik Roma dönemi
2- 9-10.
yy Viking
3-
11-13.yy
4- 12-15.
yy
5- 12-15.
YY
6- 15-16.
YY
7- 17.YY
ilk yarısı
8- 17.yy
ortaları
9- Daha
sonraları |
Marmara kancabaşı modelim
için gereken boğataları
yaparken kullandığım
aparatları ve yapım
tekniklerini aşağıdaki
fotoğraflardan detaylı bir
şekilde inceleyebilirsiniz.
Boğata yapımı
konusunda birçok modelcinin
değişik metotlarını
inceledim. Bu incelemenin
sonunda en mantıklı,
gerçekçi ve kolay yolu biraz
geliştirerek aşağıdaki iki
değişik aparatı yaptım.
Birinci aparat boğata
içerisine üçgen şeklini
oluşturacak şekilde
delikleri simetri bir
şekilde delmemi sağlıyor.
İkinci aparat ise boğatanın
kenar pahını kırmamı
sağlıyor. Sonuç benim
için tatmin edici oldu.
İhtiyacım olan boğata 8 mm
uzunluğunda 4mm genişliğinde
olduğundan aparatımı bu
ölçülere göre tasarladım.
Fotoğrafları detaylı
incelemek için üzerlerine
tıklayınız.
SİMETRİ DELİK DELME APARATI
(1. Aparat )
İç çapı 8mm olan bakır
borudan, boru kesme
aparatı yardımı ile 4 mm
kalınlığında parça kestim.
Geçenlerde İzmir kemeraltı
çarşısında dolaşırken bir
esnafın bana demir 1 lira
diye gazladığı demir 2 euro
ya bu bakır boruyu
lehimledim.
Sayfanın üstünde bulunan "boğata
en boy oranları" isimli
resmi photoshop kullanarak
boğata boyu 8mm olacak
şekilde ayarladım ve
yazıcıda yazdırdım. Bu resmi
makasla keserek lehimlediğim
bakır borunun içerisine
yapıştırdım. Böylece
deleceğim deliklerin
koordinatlarını belirlemiş
oldum. Akabinde bu delikleri
matkapla delerken kayma
olmasın diye elmas zımba ve
çekiç yardımı ile puntoladım
ve daha sonra deldim. Daha
sonraki aşamalarda bu
aparatın içerisine 8 mm
silindir ahşabı koyup
aparatın arka tarafından
matkap ucunu geçirerek
delikleri deleceğim ve
böylece boğata üzerinde
mükemmel simetri delikleri
yakalayabileceğim.
PAH
KIRMA APARATI ( 2. Aparat )
Torna yardımı ile pirinç
çubuktan şekilde görülen
aparatı yaptım. Bu aparatın
kafa çapı 7.95 mm olarak,
Sap kısmını ise dremel el
motoru madreninin tutacağı
şekilde 3 mm olarak
ayarladım. Akabinde ilk
yaptığım aparatı bunun
kafasına geçirerek bir kalem
yardımı ile delik
koordinatlarını işaretledim.
Sonra delerken kaymanın
önüne geçmek için elmas
zımba yardımı ile puntoladım.
Puntoladığım bu noktaları
metrik 1,2 mm kılavuz ile
diş açabilmek için 0,9 mm
matkapla deldim. Akabinde
üç deliğe de kılavuzla
dişleri açtım. 1,2 mm
kılavuz tercih etmemin
sebebi 8mm uzunluğundaki bir
boğatanın deliklerinin 1,2
mm ye denk gelmesiydi.
Sonraki aşamada bu deliklere
saplama olarak kullanacağım
1.2 mm kalınlığında demir
çubukları bulmam
gerekiyordu. Yaramaz bir
çocuk gibi hurda demir
kutumu atölyemin ortasına
boşalttım ve aldım elime
kumpası.
Şanslıydım !! iki
adet 1.2 mm kalınlığında dev ataç buldum.
Bu ataçlara gene metrik 1.2
mm kalınlığında pafta
kullanarak diş açtım.
Akabinde bu saplamaları
aparatıma vidaladım.
ve mutlu son.
APARATLARIN KULLANIMI
İlk olarak torna yardımıyla
8 mm kalınlığında yuvarlak
çıtadan 4 mm kalınlığında
kesimler yaptım. Bu kestiğim
parçaları simetri delik
delme aparatına takarak
delikleri simetri bir
şekilde deldim. Delikleri
delinmiş bu boğataları pah
kırma aparatına takarak eğe
ve zımpara yardımı ile kenar
pahlarını kırdım ve
ihtiyacım olan 16 adet
boğatayı birbirlerinin ikizi
olarak seri bir şekilde
yapabildim. Şimdi sıra
sihirli sıvı ile onları
renklendirmede.
Fatih KARALAR
& Cem ERGİN
17 Aralık 2009
