ÇITA BÜKME ( Şekillendirme )
TEKNİKLERİ
Çıta şekillendirme, gemi
modelciliğinde öğrenilmesi
gerekli ilk tekniklerinden
birisidir. Yıllardır
modelciler kendilerine özgü
teknikler geliştirmiş ve
kolayına gelen yöntemi
uygulamıştır. Sizler de
aşağıda bahsedeceğim
yöntemlerden biri veya
birkaçını seçerek kendi
stilinizi
oluşturabilirsiniz.
Her yöntemin kendisine göre
avantajları ya da
dezavantajları vardır. Bu
durumlar ve ağacın damarlı
yapısı göz önünde
bulundurularak ilgili teknik
seçilmeli ve çıta
şekillendirme yöntemi
uygulanmalıdır. Aksi
takdirde modelinizde
istenmeyen görüntülerle
karşılaşabilirsiniz.
Çıta bükme ( şekillendirme )
yöntemleri ;
1- Islatarak çıta
şekillendirme.
2- Havya yardımı ile ısıtarak
çıta şekillendirme.
3- Ütü yardımı ile ısıtarak
çıta şekillendirme.
4- Kalıplama yöntemi ile çıta
şekillendirme.
5- Amonyaklı su kullanarak
çıta şekillendirme.
6- Buhar yöntemi ile çıta
şekillendirme.
7- Ezerek çıta şekillendirme.
8- Çentik atma ile çıta
şekillendirme.
9- Silindir yöntemi
ile çıtayı şekillendirme.
10-Mantua marka çıta makinesi
kullanarak çıta
şekillendirme.
1-ISLATARAK ÇITA
ŞEKİLLENDİRME
Çıta şekillendirme
yöntemlerinin en kolay
yöntemidir. Çıtaların tüm
yüzeylerinin suda
bekletilmesiyle uygulanır.
Suyu damarlarına çeken ağaç
esnek bir yapıya sahip olur
ve bükülmesi kolaylaşır. Bu
yöntem çıtaların hafif kavis
yapması gereken yerlerde ve
yumuşak ağaç ( ıhlamur vb.)
kullandığımız durumlarda
rahatlıkla uygulanabilir.
Çıtaları ıslatırken bir
leğen, gideri tapa ile
kapatılmış bir lavabo veya
benim plastik kalorifer
borularından yaptığım içine
1 metre uzunluğunda çıtaları
bile rahatlıkla koyabildiğim
aparat yardımı ile kolayca
ıslatabilirsiniz. Ortalama
3-4 saatlik bekleme yeterli
olacaktır.
|
 |
 |
|
Leğen yardımı ile
çıta ıslatma. |
Kalorifer borusu
aparatı ile çıta
ıslatmak. |
2-
HAVYA YARDIMI İLE ÇITA
ŞEKİLLENDİRME
Havyanın ısısından
faydalanarak çıtamızı
rahatlıkla
şekillendirebiliriz. Bir
elektrikli havya 200-250
derece arasında bir ısı
verebilmektedir.
Çıtalarımızı havyanın
ısısından yanmamaları için
yukarıda bahsedilen çıta
ıslatma tekniğini
uygulayarak ıslattıktan
sonra bu tekniği
uygulamalıyız. Kısa zaman
aralıklarında ve çıtaya
istediğimiz formu verene
kadar havya çıta temasına
devam edilmelidir. Uzun süre
havya çıta temasında ve
çıtaları ıslatmadan
uyguladığımız durumlarda
çıtalarda yanmalar oluşacak
ve çıtalarımız kullanılmaz
duruma geleceklerdir.
Tecrübe ile kendi ayarınızı
bulabilirsiniz.
|
 |
 |
 |
|
Çıta bükme havyası |
Çıta bükme havya
mastarı |
Şekillendirilmiş
çıtalar |
|
|
|
 |
|
Elinizdeki mevcut
havyayı mengeneye
sıkıştırarak
çıtalarınızı
şekillendirebilirsiniz. |
3-ÜTÜ YARDIMI İLE ISITARAK
ÇITA ŞEKİLLENDİRME
Eğer ki havyanız yok ise
evinizdeki mevcut ütüyü
kullanarak çıtalarınızı
şekillendirebilirsiniz.
Havya yöntemi ile aynı
adımları izleyiniz. İşlemden
önce çıtaları ıslatmayı
unutmayınız.
|
 |
|
Ütü yardımı ile çıta
şekillendirme. |
4-KALIPLAMA YÖNTEMİ İLE ÇITA
ŞEKİLLENDİRME
Çıtayı modelde takacağınız
yerin bir kalıbını
çıkartınız. Çıtayı
ıslattıktan sonra bu kalıba
takınız ve akabinde
ısıtınız. Isıtma işleminde
evdeki mevcut fırını
kullanabilirsiniz.
|
 |
 |
 |
|
Kalıp hazırlanıyor. |
Çıta kalıba
takılıyor. |
Islatılarak
fırınlanıyor. |
5-
AMONYAKLI SU KULLANILARAK
ÇITA ŞEKİLLENDİRME
Şekil vermek istediğiniz
çıtayı amonyak karıştırılmış
ılık suda bekleterek
yumuşatabiliyorsunuz, suya
karıştırmanız gereken
amonyak miktarını ahşabın
kalınlık ve sertlik
derecesine göre deneyerek
bulmak gerekiyor. İlk etapta
%20 gibi bir karışım yeterli
olabilmekte. Bu karışımda
ahşap 2-3 saat bekletiliyor
ama bu sürede ahşabın
sertlik derecesine göre
değişebiliyor. Ahşap
amonyakla yumuşadıktan sonra
çok hassaslaşıyor ve
dikkatli çalışılması
gerekiyor. Ayrıca en büyük
dezavantajı ahşabın renginde
değişiklik yapması. Bu
yöntemi uyguladıktan sonra
ahşap doğal efektini
kaybediyor.
Formunu verdiğiniz ahşabı
fazla bastırmadan çaktıktan
sonra iyice kuruyana kadar
fön makinesi ile kurutun,
sonra yapıştırma işlemini
yapabilirsiniz. Amonyağı
eczanelerden rahatlıkla
temin edebilirsiniz.
Dikkat: mutlaka
havalandırması olan bir
yerde deneyin, tercihan
balkonda, çok rahatsız edici
kokuyor ve solunum yollarını
tahriş edebilir.
|
 |
 |
|
Ahşap serum
hortumuna amonyak
karışımı ile
hapsedilmiş. |
Kalıba alındıktan
sonra kurutuluyor. |
6-BUHAR YÖNTEMİ İLE ÇITA
ŞEKİLLENDİRME
Düdüklü tencerenin buhar
tahliyesine taktığımız
uzunca bir hortum içerisine
çıtamızı yerleştiriyoruz.
Akabinde tencere içerisine
su koyarak kaynamaya
bırakıyoruz. Buhar
tahliyesinden çıkan buhar
taktığımız hortum
içerisinden geçerken
çıtamıza nüfuz ediyor ve
yüksek ısıya maruz kalan
çıta yumuşuyor. Yumuşama
işlemi gerçekleştikten sonra
bardak kenarı gibi yuvarlak
bir yüzeye takılarak
kurumaya bırakılıyor.
 |
 |
|
Düdüklü tencere
düzeneği |
Yumuşayan çıtalar
kuruyor. |
Ayrıca çaydanlık buharından
da faydalanarak çıtaya
şekil vermek mümkündür. Bu
konu ile ilgili detaylı
bilgiye bu linkten "
www.bendenizciyim.com/muren/joffre/joffre9.htm
" ulaşılabilir.
|
 |
 |
|
Çıta kaynatılıyor |
Kalıp ısıtılıyor |
 |
 |
|
Yumuşamış çıta
ısınan kalıpta
şekillendiriliyor. |
işte çıta. |
7-EZEREK ÇITA ŞEKİLLENDİRME
Evdeki
pense ve kargaburnunu basit
bir çıta ezme aleti olarak
kullanabiliriz. Çıtayı
belirli aralıkla ezerek
şekillendirebiliriz. Bu
yöntemde çıta deformasyona
uğradığından Dikkatli
çalışılması gerekmektedir.
|
 |
 |
 |
|
Keskili pense |
Keski kısmına kurşun
takılıyor. |
Belirli aralıklarla
eziliyor. |
Kargaburnun ucuna ufak bir
müdahale ile güzel bir çıta
ezme aleti yapabiliriz.
Dikkat edilmesi gereken
nokta kargaburnunun ağız
içerisinin düz bir yapıya
sahip olmasıdır. Aksi
taktirde diş izleri çıtamıza
çıkacaktır.
|
 |
 |
|
Ağzı tırmaksız bir
kargaburnu |
Tek ağzını
taşlayarak elde
edeceğimiz şekil.
|
8-ÇENTİK ATMA YÖNTEMİ İLE
ÇITA ŞEKİLLENDİRME
Çıtaya ezme yönteminde
olduğu gibi maket bıçağı
yardımı ile belirli
aralıklarda çentikler
atılarak çıtanın direnci
kırılır. Bu yöntemde de
çıtanın tek yüzünde çentik
izleri oluşacağından,
çıtanın tek yüzünün
görünmeyeceği durumlarda
kullanılmalıdır.
|
 |
 |
|
Çentik atılıyor |
Direnci kırılmış
çıta |
|
 |
 |
|
Mantua firmasının
ürettiği çıta çentik
atma aleti |
9-
SİLİNDİR YÖNTEMİ İLE ÇITAYI
ŞEKİLLENDİRME
Çıtayı
düz bir zemine yatırın,
üzerinden yuvarlak bir cam
şişe, boru veya silindiri
yuvarlayarak geçirin. Bu
yöntemde silindirin sert
olması gerekli, zemin
sertliğini ise ahşaba ve
büküm eğrisine göre değişken
seçebilirsiniz (sert zemin
az eğim, yumuşak zemin çok
eğim). Önce sert zemin ile
başlayın, akabinde
zemini (çok katlı gazete
kağıdı gibi..) yumuşak
seçerek eğimi
arttırabilirsiniz.
Silindirin çıtaya dik olarak
çekilmesi, çıtanın
doğrultusunda eğimini
sağlar. Çıtaya açılı olarak
silindir çekilmesinde
ise; çıtaya dönerek eğim
verir ki bu da sarma
işleminde çok faydalı
olabilir.
10-MANTUA
MARKA ÇITA BÜKME MAKİNESİ
KULLANARAK ÇITA
ŞEKİLLENDİRME
Mantua firmasının ürettiği
bu aletle çıtaları
şekillendirmeden önce
ıslatarak yumuşatmamız
gerekmektedir. Bu aletle
şekillenen çıtaların iç
yüzünde diş izi
oluşmaktadır. Çıtanın
tek yüzünün
görünmeyeceği durumlarda
kullanılmalıdır. Maksimum
1,5 mm çıtaları
şekillendirebilmektedir.
|
 |
 |
|
Mantua firmasının
ürettiği çıta bükme
aleti |
20 Temmuz 2008 Fatih KARALAR
